Strandfossielen
Veel van de schelpen die op de Nederlandse stranden kunnen worden gevonden zijn honderden, duizenden of zelfs miljoenen jaren oud. Zo wordt op de waddeneilanden een soortenrijke fauna uit het Eemien gevonden, de warme periode vóór de laatste ijstijd. De grootste aantallen soorten en exemplaren spoelen echter aan op diverse Zeeuwse stranden. Die zijn met name afkomstig uit Pleistoceen en Plioceen, maar ook uit veel oudere tijdvakken.
In 2010 is het boek "De fossiele schelpen van de Nederlandse kust " uitgekomen, waarin de zo'n 350 soorten fossiele tweekleppigen, stoottanden en keverslakken worden behandeld die van onze kust bekend zijn.
In 2011 is begonnen met de voorbereidingen voor een tweede boek , waarin de naar schatting 350 à 380 soorten slakken (gastropoden) zullen worden behandeld. Om tot een zo compleet en goed mogelijk boek te komen worden alle groepen tijdens determinatiebijeenkomsten behandeld. Deze staan open voor iedereen die op welke wijze dan ook wil bijdragen aan dit projekt. De eerstvolgende bijeenkomsten staan in de agenda .
Over deze webpagina
Deze webpagina heeft een voorlopig karakter. Uiterlijk eind 2013 zal de website in een volledig nieuwe vormgeving worden gegoten en vanaf dan ook veel makkelijker te onderhouden zijn. Tot die tijd willen we u toch zo actueel mogelijke informatie verschaffen over het project rond de fossiele schelpen van de Nederlandse kust. De pagina in onderverdeeld in enkele secties:
Agenda
De fossiele schelpen van de Nederlandse kust, deel I - Bivalvia, Scaphopoda en Polyplacophora
De fossiele schelpen van de Nederlandse kust, deel II - Gastropoda
Op te vragen documentatie en publicaties
Agenda
De bijeenkomsten voor het gastropodenboek vinden plaats op twee lokaties en in samenwerking met drie verenigingen. Op beide lokaties zullen dezelfde groepen worden behandeld:
Grand Café De Willem, Zaal Anna, Oranjelaan 17, 4332 VA Middelburg; ism. de Werkgroep Geologie van het Koninklijk Zeeuws Genootschap der Wetenschappen.
Naturalis, Darwinweg 2, Leiden; ism. de Nederlandse Malacologische Vereniging (NMV) en de Werkgroep voor Tertiaire en Kwartaire Geologie (WTKG). Zie de WTKG-website voor meer informatie over de Leidse bijeenkomsten.
za 25 mei 2013: Epitoniidae. Naturalis, Leiden; 10:30 - 16:00 uur, start presentatie om 11:00 uur.
za 8 juni 2013: Epitoniidae. Grand Café De Willem, Middelburg; 10:00 - 16:00
In het najaar 2013 staan de families Buccinidae en Nassariidae op de planning.
De fossiele schelpen van de Nederlandse kust, deel I - Bivalvia, Scaphopoda en Polyplacophora
Na tien jaar voorbereidingen was het in mei 2010 dan eindelijk zover: het boek "De fossiele schelpen van de Nederlandse kust" werd vol trots aan een grote schare liefhebbers gepresenteerd. Van veel kanten is er erg positief op het boek gereageerd, niet alleen op de tekst maar zeker ook op de prachtige tekeningen van L. van der Slik en G.A. Peeters. Het boek is in elke boekhandel te koop of te bestellen voor € 45,-. Het ISBN-nummer is 978-90-5011-342-7.
Een boek van een dergelijke omvang en complexiteit ontkomt er niet aan dat er foutjes in blijven zitten. Een overzicht met correcties is op te vragen. Dat geldt ook voor diverse aanvullingen in de vorm van bijvoorbeeld soortenlijsten.
De fossiele schelpen van de Nederlandse kust, deel II - Gastropoda
Inleiding
Na het uitkomen van het boek "De fossiele schelpen van de Nederlandse kust" werd van diverse kanten de vraag gesteld wanneer de slakken nu eens aan bod zouden komen. Iedereen die reikhalzend naar zo'n Gastropoden-boek uitkijkt kan gerust zijn: het komt eraan. Alleen is er nog een lange weg te gaan voordat het zover is.
De vorige inventarisatie van de fossiele slakken, onder leiding van C.O. van Regteren Altena, dateert van de periode 1954-1964. Toentertijd werden de gastropoden in zes afleveringen behandeld en gepubliceerd in Basteria, het tijdschrift van de Nederlandse Malacologische Vereniging. De samengebonden hoofdstukken zijn in 1965 als boekje uitgegeven (in 1974 herdrukt) en worden liefkozend aangeduid als “de Fossielenatlas”. Voor wat betreft de Gastropoda zijn we inmiddels bijna vijftig jaar verder en zijn er vele nieuwe soorten gevonden en inzichten veranderd. Hoog tijd dus voor een nieuw overzicht van de fossiele slakken van de Nederlandse kust.
Werkwijze
Per jaar wordt 2 à 4 keer een overzicht van een groep van 10 à 20 soorten samengesteld, bestaande uit afbeeldingen met beknopte beschrijvingen en verspreidingsgegevens. Aan de hand van deze overzichten willen we determinatiebijeenkomsten houden die naar verwachting de nodige aanvullingen wat betreft soorten, vindplaatsen en determinatiekenmerken zullen opleveren. De resultaten worden in de vorm van artikelen met uitgebreide beschrijvingen en afbeeldingen in het blad Spirula van de NMV gepubliceerd. Uiteindelijk worden de artikelen omgevormd tot het tweede deel van "De fossiele schelpen van de Nederlandse kust". Met naar verwachting tussen de 350 en 380 soorten mikken we erop om dit alles in 2016 af te hebben.
Hoe kunt u bijdragen?
Het projekt wordt getrokken door Frank Wesselingh en Ronald Pouwer, maar we weten ons wederom verzekerd van de enthousiaste medewerking van tientallen verzamelaars en specialisten. Meedoen? Geef u op voor de mailinglijst, waardoor u verzekerd bent van toezending van het laatste nieuws en de nieuwste overzichten van te behandelen soorten. De overzichten kunt u beschouwen als een uitnodiging om uw collectie in te duiken en te zien of uw materiaal goed te herkennen is aan de hand van onze beschrijvingen. Misschien heeft u een soort van een andere vindplaats of zit er iets nieuws in uw collectie. Het is ook een uitnodiging te graven in uw geheugen. Familieplaatsing niet correct? Ander leefmilieu, areaal of stratigrafisch voorkomen dan gemeld? Laat het ons weten! In de agenda is te zien waar en wanneer determinatiebijeenkomsten worden gehouden. Mocht u niet op de bijeenkomsten kunnen zijn of achteraf nog willen aanvullen: stuur uw opmerkingen en aanvullingen naar frank.wesselingh@naturalis.nl.
Voor de slakken blijken we wederom een beroep te kunnen doen op liefhebbers die het leuk vinden om een groep (families, maar het kan ook over geslachten gaan) uit te pluizen en (mede)-auteur van een hoofdstuk te worden. Bent u ook zo iemand, dan hoeft u niet te wachten tot “uw” groep aan de beurt is in de systematische zin: zodra een eerste inventarisatie klaar is willen we een determinatie-overzicht maken en zullen we determinatiebijeenkomsten organiseren. Een en ander uiteraard wel in samenspraak met ondergetekenden. We kijken uit naar alle reakties en medewerking!
Frank P. Wesselingh en Ronald Pouwer
Naturalis Biodiversity Center, Postbus 9517, 2300 RA Leiden,
frank.wesselingh@naturalis.nl of ronald.pouwer@naturalis.nl
Op te vragen documentatie en publicaties
Onderstaande documentatie en publicaties zijn op te vragen bij ronald.pouwer@naturalis.nl
Aanvullingen op het eerste deel van de 'Fossielenatlas' (Bivalvia, Scaphopoda en Polyplacophora)
Aanvulling 1. Systematische naamlijst
Aanvulling 2. Aanvullende synonymie
Aanvulling 3. Eocene zandsteenconcreties
Aanvulling 4. Oligo-Miocene fosforieten
Aanvulling 5. Correcties
Aanvulling 6. Bladwijzer families
Aanvulling 7. Determinatietabel genus Laevastarte
Artikelen in Spirula over de reeds behandelde groepen Gastropoda
Wesselingh, F.P., & R. Pouwer, 2011. De fossiele schelpen van de Nederlandse kust II. Patellogastropoda en Vetigastropoda (deel 1). Spirula 383: 129-142.
Wesselingh, F.P., R. Rijken, F. van Nieulande, A.C. Janse & R. Pouwer, 2012. De fossiele schelpen van de Nederlandse kust II. De Cerithium-achtigen (deel 2). Spirula 385: 37-47.
Pouwer, R., & F.P. Wesselingh, 2012. De fossiele schelpen van de Nederlandse kust II. (deel 3) Trochidae, Solariellidae en Calliostomatidae. Spirula 389: 151-164.
Raad, H.J., G. Simons & F.P. Wesselingh, 2013. De fossiele schelpen van de Nederlandse kust II. Rissoidae (deel 4). Spirula 391: 46-59.
Tuesday, May 21, 2013